Nền kinh tế tiếp tục tăng trưởng nhưng đã chậm lại so với dự báo ban đầu, tốc độ tăng trưởng GDP 9 tháng đầu năm 6,52%. Nguồn vốn FDI trực tiếp vào Việt Nam lên đến trên 56,2 triệu USD. Ngành bảo hiểm cũng vẫn tăng trưởng mạnh và duy trì ở mức cao...
I. Thị trường bảo hiểm phi nhân thọ
1. Tình hình chung
Nền kinh tế tiếp tục tăng trưởng nhưng đã chậm lại so với dự báo ban đầu, tốc độ tăng trưởng GDP 9 tháng đầu năm 6,52%. Nguồn vốn FDI trực tiếp vào Việt Nam lên đến trên 56,2 triệu USD. Ngành bảo hiểm cũng vẫn tăng trưởng mạnh và duy trì ở mức cao, 9 tháng đầu năm, toàn thị trường bảo hiểm phi nhân thọ đạt doanh thu 8.020 tỉ đồng tăng 35% so với cùng kỳ năm 2007.
Dẫn đầu doanh thu là Bảo hiểm Bảo Việt 2.431 tỉ đồng, tiếp đó là PVI 1.663 tỉ đồng, Bảo Minh 1.612 tỉ đồng, PJICO 737 tỉ đồng. Chiếm tỉ trọng lớn là nghiệp vụ bảo hiểm Xe cơ giới 2.391 tỉ đồng, bảo hiểm Con người 1.051 tỉ đồng, bảo hiểm Thân tàu và TNDS của chủ tàu 907 tỉ đồng. Toàn thị trường đã giải quyết bồi thường 3.018 tỉ đồng, tỉ lệ bồi thường 37%. Top 3 nghiệp vụ có tỉ lệ bồi thường cao là bảo hiểm Xe cơ giới 51,6%, bảo hiểm Con người 47%, bảo hiểm Thân tàu và TNDS của chủ tàu 42%. Top 3 doanh nghiệp có tỉ lệ bồi thường cao là Bảo Long 51,2%, Bảo Minh 45%, Bảo Việt 42%. Như vậy tỉ lệ bồi thường đã có nhiều khả quan chưa tính tới tổn thất đã phát sinh chưa giải quyết bồi thường.
2. Bảo hiểm xe cơ giới:
Bảo hiểm xe cơ giới là nghiệp vụ bảo hiểm có doanh thu cao nhất đạt 2.391 tỉ đồng. Dẫn đầu doanh thu là Bảo hiểm Bảo Việt 725 tỉ đồng, Bảo Minh 443 tỉ đồng tiếp đến là PJICO 391 tỉ đồng, PVI cũng đạt 291 tỉ đồng. Tổng số tiền bồi thường là 1.224 tỉ đồng, chiếm 52%. Các Doanh nghiệp bảo hiểm có tỉ lệ bồi thường cao là QBE 71%, PTI 68,7%, Bảo Minh 64,8%, Bảo Long 64,3%, VIA 60,9%, Bảo Việt 55,9%. Trước tình hình đó Ban bảo hiểm Xe cơ giới của Hiệp hội đã soạn thảo ra Điều khoản biểu phí tiêu chuẩn bảo hiểm vật chất xe ô tô. Điều khoản này đã được các Tổng giám đốc chấp thuận tại Hội nghị CEO Phi nhân thọ lần thứ 6 gày 15/9/2008 tại Phan Thiết và đã được các doanh nghiệp áp dụng bắt đầu từ ngày 1/10/2008 đến nay, bước đầu triển khai đã thu được một số kết quả tốt. Việc áp dụng mức khấu trừ tối thiểu 1.000.000đ để tăng mức trách nhiệm của lái xe cũng như của chủ xe trong việc đảm bảo an toàn giao thông và cùng gánh chịu tổn thất nếu có tai nạn. Mặc dù biểu phí tiêu chuẩn này chính thức được áp dụng từ ngày 1/10/2008 nhưng cho đến nay vẫn còn một số doanh nghiệp vẫn chưa có văn bản hướng dẫn triển khai hướng dẫn đến các chi nhánh thành viên của mình nên ở một số địa phương vẫn còn cạnh tranh theo hình thức hạ phí dẫn đến doanh thấp và có tỉ lệ bồi thường cao.
3. Bảo hiểm kỹ thuật:
Bảo hiểm kỹ thuật có doanh thu đứng thứ hai đạt 1.617 tỉ đồng, tăng 23,7% so với 2007. Bảo hiểm xây dựng lắp đặt đạt 899 tỉ đồng, tăng 67% so với 2007, bảo hiểm máy móc thiết bị đạt 45 tỉ đồng, tăng 110,8% so với 2007, bảo hiểm thiết bị điện tử đạt 142 tỉ đồng, tăng 211,7% so với 2007. Dẫn đầu doanh thu Bảo hiểm xây dựng lắp đặt là PVI 296 tỉ đồng, Bảo hiểm Bảo Việt 160 tỉ đồng, Bảo Minh 147 tỉ đồng, PJICO 78 tỉ đồng, BIC 40 tỉ đồng. Dẫn đầu doanh thu bảo hiểm máy móc thiết bị là Bảo Long 12 tỉ đồng, Bảo hiểm Bảo Việt 8 tỉ đồng, ABIC 5,3 tỉ đồng, BIC 5,2 tỉ đồng, VIA 4,6 tỉ đồng. Dẫn đầu doanh thu thiết bị điện tử là PTI 136 tỉ đồng, Bảo hiểm Bảo Việt 4 tỉ đồng, MIC 2,2 tỉ đồng. Dẫn đầu doanh thu bảo hiểm Dầu khí là PVI 505,8 tỉ đồng.
Thị trường bảo hiểm Kỹ thuật cạnh tranh vẫn rất gay gắt, tỉ lệ phí đã giảm tới trên 50%, trong khi cảnh báo thiên nhiên tại Việt xảy ra ngày càng nhiều và mức tàn phá ngày càng tăng. Ban bán chuyên trách bảo hiểm kỹ thuật của Hiệp hội đã họp và đưa ra nhiều khuyến cáo trong đó có việc đấu thầu các công trình xây dựng hiện nay không căn cứ được vào Quyết định 33 vì đã hết hiệu lực nên khi tranh chấp xảy ra rất bất lợi cho các doanh nghiệp bảo hiểm. Hiệp hội Bảo hiểm Việt đã bầu ra ban soạn thảo mẫu đơn chung về bảo hiểm xây dựng lắp đặt. Đến nay mẫu đơn này đã hoàn thành và đang xin ý kiến các Trưởng phòng nghiệp vụ của các doanh nghiệp.
4. Bảo hiểm sức khỏe con người:
Bảo hiểm sức khỏe con người có doanh thu đứng thứ ba toàn thị trường đạt 1.051 tỉ đồng, tăng 41% so với cùng kỳ năm 2007. Dẫn đầu là Bảo hiểm Bảo Việt 505 tỉ đồng, Bảo Minh 221 tỉ đồng, PVI 76 tỉ đồng, PJICO 49 tỉ đồng. Tổng số tiền đã giải quyết bồi thường là 497 tỉ đồng chiếm 48,5% doanh thu. Bồi thường có tỉ lệ cao là PTI 77,5%, PJICO 70,9%, Bảo Minh 57,9%, Bảo Việt 52%. Một số doanh nghiệp bảo hiểm đã đưa ra sản phẩm bảo hiểm y tế chất lượng cao, có thể khám chữa và điều trị tại bệnh viện với đội ngũ bác sỹ nổi tiếng đã thu hút được nhiều người tham gia bảo hiểm. Tuy nhiên, bảo hiểm người Việt du lịch lữ hành quốc tế là sản phẩm bảo hiểm bắt buộc các doanh nghiệp du lịch lữ hành quốc tế phải mua bảo hiểm cho người du lịch vẫn chưa được triển khai rộng rãi. Nhiều hoạt động du lịch, vui chơi, giải trí có tính nguy hiểm cao vẫn chưa tham gia bảo hiểm như: leo núi, nhảy dù, đu quay, cáp treo, lướt ván, tàu xuồng cao tốc… Bảo hiểm tai nạn vận chuyển hành khách trên đường thủy nội địa nhất là các đò ngang, đò dọc đang được quy định là bắt buộc (Nghị định 125, QĐ 99 BTC) nhưng chưa được triển khai mạnh mẽ. Bảo hiểm học sinh vẫn có một vài nơi, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm tranh thủ ủng hộ của cơ quan chính quyền bằng văn bản làm hạn chế cạnh tranh. Nhiều nơi cạnh tranh quá mức thông qua việc trợ cấp thêm cho đại lý bảo hiểm, tăng phần để lại cho nhà trường.
Các doanh nghiệp cần tiếp tục hợp tác với nhau tìm kiếm tổ chức cung cấp dịch vụ cứu trợ y tế và tai nạn quốc tế để cạnh tranh với SOS tìm kiếm nhà cung cấp tối ưu, xây dựng mẫu đơn bảo hiểm thống nhất để triển khai bảo hiểm người Việt Nam du lịch lữ hành quốc tế.
5. Bảo hiểm thân tàu và TNDS chủ tàu:
Bảo hiểm thân tài và TNDS chủ tàu đạt doanh thu 906 tỉ đồng, tăng 50,2% so với cùng kỳ 2007. Dẫn đầu là Bảo hiểm Bảo Việt 303 tỉ đồng, tiếp đến PVI 293 tỉ đồng, Bảo Minh 152 tỉ đồng, PJICO 79 tỉ đồng. Tổng số tiền đã bồi thường 382 tỉ đồng chiếm 36,8% doanh thu. Bồi thường có tỉ lệ cao là PTI 100,6%, Bảo Long 77,2%,, Samsung Vina 70,5%, PJICO 64%, BIC 47,3. Việc tăng doanh thu có một phần do phía Hội P&I tăng phí. Bảo hiểm đóng tàu ngày càng tăng và các đội tàu đánh giá lại giá trị làm tăng thêm giá trị của con tàu tham gia bảo hiểm.
Thị trường tiếp tục cạnh tranh gay gắt bằng cách hạ phí bảo hiểm. Nhiều con tàu, đội tàu sau 5 năm tỉ lệ phí chỉ còn khoảng 30%. Theo thống kê của Vinare,bảo hiểm thân tàu biển từ năm 2001 đến năm 2007 tổn thất phải bồi thường vượt mức trên 100% doanh thu. Tình trạng đội ngũ sĩ quan thuyền viên thiếu và yếu trầm trọng trong khi đội tàu phát triển nhanh. Chất lượng tàu đa số là tàu già hoặc tàu cũ được hoán cải hoặc tàu mới nhưng lắp máy móc thiết bị Trung Quốc nên chất lượng không cao.
Bảo hiểm đóng tàu vẫn tiếp tục cạnh tranh theo các thủ pháp trước đây như hạ phí, chia phí theo thời gian để bảo hiểm giai đoạn cuối, chỉ bảo hiểm hạ thủy. Nay phát sinh thêm thủ pháp mới là bảo hiểm với thời hạn một năm phần còn lại rủi ro cao được coi là gia hạn và giảm phí. Đã có doanh nghiệp phải bồi thường tổn thất chỉ một con tàu hạ thủy nhưng ước tính có đến mười năm nữa tiếp tục thu phí bảo hiểm đóng tàu của toàn doanh nghiệp không đủ bù đắp cho tổn thất này.
Ngày 16/10/2008, Tại Hội nghị ban bảo hiểm Tàu thủy đã thống nhất được Mẫu đơn và Biểu phí Tàu chạy ven biển đưa lên Diễn đàn doanh nghiệp bảo hiểm để các thành viên trong Ban đóng góp sau đó xin ý kiến các CEO Phi nhân thọ.
6. Bảo hiểm cháy nổ và mọi rủi ro:
Bảo hiểm cháy nổ và mọi rủi ro đặc biệt đạt doanh thu 715 tỉ đồng, tăng 8% so với cùng kỳ năm 2007. Dẫn đầu là Bảo hiểm Bảo Việt 181 tỉ đồng, Bảo Minh 177,8 tỉ đồng, PVI đạt 192 tỉ đồng, UIC 56 tỉ đồng , PJICO đạt 41,6 tỉ đồng. Tổng số tiền đã giải quyết bồi thường là 263 tỉ đồng chiếm 54,2% doanh thu. Bồi thường có tỉ lệ cao là Bảo hiểm Bảo Việt 123%, Samsung Vina 99%, Bảo Ngân 60,5%, Bảo Minh 52%, Vass 51%.
Doanh thu Bảo hiểm cháy nổ bắt buộc đã tăng dần cho những hợp đồng theo hình thức tự nguyện đã hết hạn. Tuy nhiên việc bán bảo hiểm cháy nổ bắt buộc đi liền với điều kiện cơ sở phải có giấy chứng nhận an toàn phòng cháy chữa cháy (khoảng 10%) hạn chế việc tham gia bảo hiểm.
Hiệp hội vẫn tiếp tục cảnh báo về bảo hiểm các resort giá trị tài sản không lớn nhưng thiệt hại về kinh doanh rất cao vì bị ảnh hưởng và tác động của những thảm họa tự nhiên như mưa, bão, gió, lốc, sóng... Tuy nhiên vẫn có doanh nghiệp bảo hiểm chấp nhận bảo hiểm với mức phí hạ. Một số doanh nghiệp môi giới bảo hiểm khi tư vấn cho khách hàng không đề cập đến hoặc cố tình không biết đến Nghị định 130, Thông tư 41, QĐ 28 về bảo hiểm cháy nổ bắt buộc làm cho khách hàng thắc mắc hoặc đòi hỏi chỉ mua bảo hiểm tự nguyện.
7. Bảo hiểm hàng hóa vận chuyển:
Bảo hiểm hàng hóa vận chuyển đạt doanh thu 689 tỉ đồng, tăng 49% so với cùng kỳ năm 2007. Dẫn đầu là Bảo hiểm Bảo Việt 212 tỉ đồng, Bảo Minh 113 tỉ đồng, PJICO 92 tỉ đồng, PVI 65 tỉ đồng. Bồi thường có tỉ lệ cao là Bảo Long 76%, Bảo Minh 74,5%, PTI 47,5%, Bảo Ngân 42%.
Nhìn chung tình trạng cạnh tranh vẫn xảy ra gay gắt, các khuyến cáo của Hiệp hội về thu phí tàu già, khấu trừ với hàng xá, chú ý đến giám định mớn nước có sai lệch, chú ý mất trộm, mất cắp đối với hàng nguyên liệu thức ăn gia súc, phân bón, lương thực, sắt thép bó theo thanh, gỗ tròn chở trên xà lan… Kết quả thực hiện khuyến cáo trên vẫn còn thấp, nhiều doanh nghiệp bảo hiểm vì giành dịch vụ vẫn chấp nhận rủi ro trên. Ngày 15/9/2008 tại Phan thiết các CEO Phi nhân thọ đã thống nhất ký vào Bản thỏa thuận hàng hóa (sửa đổi) với mục đích nhằm cải tiến và hạn chế những bất cập trong bảo hiểm hàng hóa và tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh cho các doanh nghiệp có kinh doanh nghiệp vụ bảo hiểm hàng hóa.
8. Các loại bảo hiểm khác
Bảo hiểm hàng không đạt doanh thu 467 tỉ đồng, tăng 64% so với cùng kỳ năm 2007, dẫn đầu là Bảo hiểm Bảo Việt 283 tỉ đồng, Bảo Minh 155 tỉ đồng, GIC 29 tỉ đồng.
Bảo hiểm trách nhiệm đạt doanh thu 159,5 tỉ đồng, dẫn đầu doanh thu là Bảo hiểm Bảo Việt 42 tỉ đồng, Bảo Minh 29 tỉ đồng, PVI 27 tỉ đồng, AIG Việt Nam 15 tỉ đồng, QBE 12 tỉ đồng. Tỉ lệ bồi thường của nghiệp vụ này là 25,7%.
Bảo hiểm gián đoạn kinh doanh đạt doanh thu 13 tỉ đồng giảm 9,4% so với năm 2007, dẫn đầu là Bảo Việt 4 tỉ đồng, VIA 3 tỉ đồng, QBE 2,2 tỉ đồng, UIC 1,9 tỉ đồng.
Bảo hiểm rủi ro tài chính đạt doanh thu 7 tỉ đồng, tăng 54,54% so với cùng kỳ năm 2007, dẫn đầu là MIC 4,2 tỉ đồng, AAA 909 triệu đồng, Bảo Minh 680 triệu và AIG Việt Nam 529 triệu đồng.
Bảo hiểm nông nghiệp đạt doanh thu 913 triệu đồng tăng 129% so với cùng kỳ năm 2007, dẫn đầu là Bảo Việt 897 triệu đồng, Groupama 12 triệu đồng, Bảo Minh 4 triệu đồng.
II. Thị trường Bảo hiểm Nhân thọ
1. Doanh thu Bảo hiểm nhân thọ
Kết quả 9 tháng năm 2008, Tổng doanh thu phí Bảo hiểm nhân thọ đạt 7.514 tỉ đồng (trong đó phí bảo hiểm các sản phẩm chính đạt 7.243 tỉ đồng), tăng 11,7% so với cùng kỳ năm 2007. Về mặt tổng doanh thu phí, dẫn đầu thị trường lần lượt là Prudential với 3.102 tỉ, tiếp đến là Bảo Việt với 2.503 tỉ đồng, Manulife là 776 tỉ đồng.
Doanh thu phí khai thác mới của các sản phẩm bảo hiểm đạt 1.475 tỉ đồng (trong đó sản phẩm bổ trợ là 68 tỉ đồng), tăng 28,4 % so với cùng kỳ năm trước. Các sản phẩm hỗn hợp vẫn là các sản phẩm được ưa chuộng với doanh thu gần 897 tỉ đồng. Một điểm đáng lưu ý là sản phẩm trả tiền định kỳ mới có 01 doanh nghiệp là Bảo Việt Nhân thọ cung cấp ra thị trường nhưng lại có tỉ trọng doanh thu phí khai thác mới 19.61%. Tỉ trọng khai thác mới của các sản phẩm trả tiền định kỳ cho thấy xu hướng xã hội Việt đang thay đổi: các cá nhân trong xã hội có xu hướng độc lập về thu nhập khi về hưu thay vì sống nhờ gia đình, con cái hoặc người thân.
2. Số lượng hợp đồng bảo hiểm
Tổng số hợp đồng bảo hiểm mới khai thác trong 9 tháng đầu năm là 888.728 hợp đồng trong đó sản phẩm chính là 401.182 hợp đồng chính, tổng số hợp đồng khai thác mới giảm so với cùng kỳ năm ngoái là 3,3%. Dẫn đầu là Prudential 386.876 hợp đồng (168.467 hợp đồng chính), Bảo Việt 282.414 hợp đồng (106.370 hợp đồng chính), AIG Life 66.837 hợp đồng (trong đó có 35.736 hợp đồng chính).
Số lượng hợp đồng hết hiệu lực trong kỳ là 867.023 hợp đồng (trong đó có 456.882 hợp đồng chính) tăng 23,2% so với cùng kỳ năm trước. Số lượng hợp đồng hết hiệu lực tăng là điều đã được dự đoán trước trong bối cảnh kinh tế Việt không thuận lợi đã ảnh hưởng tới kế hoạch chi tiêu của các hộ gia đình. Số hợp đồng hết hiệu lực cao nhất thuộc về Bảo Việt nhân thọ 367.882 hợp đồng (trong đó có 188.946 hợp đồng chính), Prudential là 352.125 hợp đồng (187.406 hợp đồng chính), AIG Life 67.132 hợp đồng (trong đó có 37.529 hợp đồng chính).
Số lượng hợp đồng khôi phục trong kỳ là 102.980 hợp đồng (hợp đồng chính là 51.026 hợp đồng) giảm 14,25% so với cùng kỳ năm trước. Prudential là doanh nghiệp có số hợp đồng khôi phục cao nhất với 90.746 hợp đồng (45.669 hợp đồng chính), tiếp đến là Dai-ichi là 6.925 hợp đồng (2.488 đồng chính), AIG Life có số lượng khôi phục là 3.541 đồng (có 1.621 hợp đồng chính).
Tổng số hợp đồng có hiệu lực đến 30/09/2008 là 7.498.726 hợp đồng tăng 5,46% so với cùng kỳ năm trước (riêng đối với sản phẩm chính là 3.802.022 hợp đồng, tăng 2% với so với cùng kỳ năm trước). Dẫn đầu là Bảo Việt Nhân thọ 3.248.063 hợp đồng (1.534.219 hợp đồng chính), Prudential là 3.008.627 hợp đồng (trong đó có 1.569.933 hợp đồng chính), AIG Life là 472.055 hợp đồng (trong đó có 240.124 hợp đồng chính).
3. Trả tiền bảo hiểm
Trong 9 tháng đầu năm 2008, các doanh nghiệp bảo hiểm đã chi trả quyền lợi bảo hiểm cho hợp đồng đáo hạn và cho người tham gia bảo hiểm gây sự cố bảo hiểm với số tiền là 2.254 tỉ đồng tăng 42,38% so với cùng kỳ năm trước. Dẫn đầu là Bảo Việt nhân thọ 1.339 tỉ đồng, Prudential 595tỉ đồng, Manulife 179 tỉ đồng.
Trong 9 tháng đầu năm, các doanh nghiệp bảo hiểm trả giá trị hoàn lại 1.411 tỉ đồng, tăng 55,22% so với cùng kỳ năm trước. Dẫn đầu chi trả hoàn lại là Prudential là 558 tỉ đồng, Bảo Việt Nhân Thọ với 545 tỉ đồng, Manulife là 153 tỉ đồng. Số lượng hợp đồng chấm dứt trước hạn tăng lên do những tác động của lạm phát gây ảnh hưởng lớn tới kế hoạch tài chính, vì vậy số lượng hợp đồng bị hủy bỏ trước hạn tăng cao làm cho giá trị hoàn trả tăng lên.
4. Số lượng đại lý bảo hiểm
Số lượng đại lý bảo hiểm được tuyển dụng trong kỳ là 44.039 người. Tổng số đại lý của các DNBH Nhân thọ là 72.272 người giảm 0,64% so với cùng kỳ năm ngoái. Các DNBH Nhân thọ có số đại lý nhiều nhất lần lượt là Prudential với 29.010 người, Bảo Việt Nhân thọ là 16.583 người, AIG Life 8.829 đại lý.
Như vậy, trong 9 tháng đầu năm 2008 thị trường bảo hiểm nhân thọ Việt Nam do chịu tác động bất lợi từ nền kinh tế nên số lượng hợp đồng khai thác mới giảm, số lượng hợp đồng khôi phục giảm xuống kéo theo số lượng hợp đồng có hiệu lực đến 30/9/2008 tăng chậm. Ngoài sản phẩm bảo hiểm hỗn hợp là sản phẩm truyền thống có tỉ trọng cao nhất, thì các sản phẩm trả tiền định kỳ (hưu trí) và sản phẩm đầu tư (liên kết đơn vị, liên kết chung) chiếm tỉ trọng khai thác mới tương đối lớn trên tổng doanh thu phí mới (khoảng 36%). Số lượng các hợp đồng có số tiền bảo hiểm lớn thời hạn dài hơn đang thay thế các loại sản phẩm có thời hạn ngắn số tiền bảo hiểm thấp .Do đó, mặc dù số lượng hợp đồng khai thác mới giảm nhưng phí bảo hiểm các hợp đồng khai thác mới vẫn tăng gần 30%.
Số liệu thị trường 9 tháng đầu năm 2008