Theo Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam, doanh thu phí bảo hiểm xe cơ giới toàn thị trường của cả năm 2009 đạt 4.326 tỷ đồng, tăng 36,28% so với năm 2008. Trong nhóm có doanh thu phí cao nhất năm 2009, bên cạnh những “cây đa cây đề”, năm 2009 người ta thấy có thêm những gương mặt mới như MIC… mặc dù khoảng cách giữa doanh nghiệp cao nhất và thấp nhất trong nhóm này vẫn khá cách xa. Đứng thứ nhất vẫn là Bảo Việt với doanh thu 1.139 tỉ đồng, thứ đến là PJICO đạt 652 tỉ đồng, rồi Bảo Minh: 583 tỉ đồng, PVI: 533 tỉ đồng, MIC: 200 tỉ đồng, PTI: 196 tỉ đồng. Đặc biệt, năm 2009 thị trường bảo hiểm xe cơ giới nổi lên gương mặt mới với những tham vọng “thay đổi bức tranh thị phần” như Liberty. Mặc dù mới gia nhập thị trường chưa đầy 2 năm song Công ty này đã đạt doanh thu bảo hiểm xe cơ giới là 132 tỉ đồng, đứng thứ 10 của thị trường bảo hiểm xe cơ giới.

Tăng trưởng nhờ vào thiên thời…

Theo ông Phùng Đắc Lộc – Tổng thư ký Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam, bảo hiểm xe cơ giới về cơ bản vẫn luôn là nghiệp vụ có mức doanh thu cao và được nhiều doanh nghiệp bảo hiểm quan tâm đầu tư. Năm 2009, nghiệp vụ này có nhiều thuận lợi và cũng không có nhiều đột biến, dù mức phí cao và bồi thường cũng không nhỏ.

Ông Lộc cũng cho rằng, một trong những nguyên nhân khiến cho doanh thu phí bảo hiểm xe cơ giới tăng mạnh trong năm 2009 là nhờ vào sự hỗ trợ của chính sách mới từ cơ quan quản lý và quyết tâm mang lại sự lành mạnh cho thị trường. Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Công an đẩy mạnh công tác tuyên truyền, kiểm tra và xử phạt chủ xe cơ giới. Bộ Tài chính đã chỉ đạo kiểm tra giám sát các doanh nghiệp bảo hiểm thực hiện TT 126 Quy tắc điều khoản biểu phí và bảng trả tiền bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự chủ xe cơ giới. Thêm vào đó, Hiệp hội bảo hiểm được giao quản lý và sử dụng Quỹ bảo hiểm xe cơ giới, nhờ vậy các công việc đề phòng hạn chế tổn thất, tuyên truyền giáo dục, hỗ trợ nhân đạo được khuyến khích và tăng cường, bước đầu mang lại hiệu quả thúc đẩy phát triển bảo hiểm xe cơ giới.

Sự xuất hiện của những guơng mặt mới cho thấy các doanh nghiệp đã xác định rõ chiến lược phát triển của riêng mình. Năm 2009, một số doanh nghiệp lên kế hoạch rõ rằng, chọn bảo hiểm xe là lĩnh vực chủ lực để bắt đầu cho một chiến lược phát triển mới. “Không phải cứ làm bảo hiểm là cái gì cũng  làm, để sau đó cái gì cũng không chuyên. Phải có sản phẩm chủ lực và khách hàng trọng tâm để phục vụ”, ông Lộc nhấn mạnh .

Tăng trưởng cao nhưng mức bồi thường cũng không nhỏ

Tổng số tiền bồi thường toàn thị trường 5.094 tỉ đồng, tỉ lệ đã bồi thường (chưa tính dự phòng phí chưa được hưởng, dự phòng dao động lớn, dự phòng bồi thường) 37,5%. Doanh nghiệp có tỉ lệ bồi thường cao là Chartis 62,58%, Bảo Minh 59,98%, QBE 50,45%, Liberty 47%, SVI 46,22%. Như vậy cùng với việc tăng trưởng về doanh thu, tỷ lệ bồi thường tăng khá mạnh.

“Mức bồi thường cao ở một số doanh nghiệp một phần là do năm nay các doanh nghiệp cải tiến thủ tục, khiến cho việc bồi thường cũng được giải quyết nhanh hơn. Cũng không loại trừ năm nay các vụ việc bồi thường của các năm trước cũng được giải quyết xong trong năm nay”, ông Lộc giải thích.

Nhưng đại diện Hiệp hội bảo hiểm cũng thừa nhận rằng, bồi thường cao như thế cũng cho thấy việc cạnh tranh hạ phí chưa hẳn đã chấm dứt. Tình trạng cạnh tranh vẫn còn gay gắt nhưng mức độ cạnh tranh phi kỹ thuật (mở rộng điều kiện điều khoản, giảm phí bảo hiểm không tương xứng với trách nhiệm bảo hiểm) đỡ quyết liệt hơn.

Trên thực tế, các doanh nghiệp bảo hiểm trong năm 2009 đã rất tích cực trong việc rà soát để sửa đổi bổ sung quy tắc điều khoản biểu phí bảo hiểm của các sản phẩm bảo hiểm hiện hành, phát triển sản phẩm mới mang tính đặc thù của doanh nghiệp, hoàn thiện quy trình quản lý nghiệp vụ, quy trình thủ tục giải quyết bồi thường vừa mang tính cải cách thủ tục hành chính vừa hướng tới phục vụ khách hàng khẩn trương và tốt nhất, vừa quản lý chặt chẽ từ khâu khai thác đến giải quyết bồi thường. Hầu hết các doanh nghiệp bảo hiểm đã tập trung xây dựng cơ sở công nghệ thông tin nâng cao chất lượng quản lý nghiệp vụ kinh doanh và phục vụ khách hàng. Nhiều doanh nghiệp bảo hiểm đã tập trung phát triển khâu chăm sóc khách hàng xây dựng trung tâm giải quyết bồi thường, trung tâm cứu nạn cứu hộ, trung tâm tư vấn khách hàng. Nhiều doanh nghiệp bảo hiểm  đưa ra chỉ tiêu phải có lãi từ nghiệp vụ bảo hiểm hoặc từng bước giảm tỉ lệ bồi thường hàng năm xuống bằng tỉ lệ bồi thường chung của toàn thị trường. Tình trạng cạnh tranh vẫn còn gay gắt nhưng mức độ cạnh tranh phi kỹ thuật (mở rộng điều kiện điều khoản, giảm phí bảo hiểm không tương xứng với trách nhiệm bảo hiểm) đỡ quyết liệt hơn.

Cạnh tranh bằng hạ phí bao giờ chấm dứt?

Trên thế giới, Luật Kinh doanh bảo hiểm nghiêm cấm các doanh nghiệp hạ phí dưới mức phí chuẩn (hoạt động kinh doanh bảo hiểm dựa trên xác xuất thống kê tổn thất). Tại Việt Nam, từ nhiều năm trước đây, các doanh nghiệp bảo hiểm, đặc biệt là các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ hay cạnh tranh dưới hình thức hạ phí bảo hiểm hay chi trả tiền hoa hồng trực tiếp cho khách hàng. Tuy nhiên, theo ông Trịnh Thanh Hoan – Cục trưởng Cục quản lý và giám sát bảo hiểm, Bộ tài chính, trong những năm gần đây, hiện tượng này ngày càng giảm do các quy định pháp luật về hoạt động kinh doanh bảo hiểm ngày càng chặt chẽ. Đồng thời, công tác kiểm tra, giám sát hoạt động các doanh nghiệp bảo hiểm được thực hiện thường xuyên, quy mô lớn và chất lượng tốt hơn. Ngoài ra, theo quy định mới về xử phạt hành chính các vi phạm trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm, bên cạnh việc áp dụng hình thức phạt tiền đối với tổ chức và cá nhân vi phạm, các biện pháp xử phạt bổ sung như buộc bãi nhiệm chức danh đã được Bộ Tài chính phê chuẩn hay đình chỉ chức danh do doanh nghiệp đã bổ nhiệm, thu hẹp có thời hạn phạm vi hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm…, thực sự có tính răn đe, khiến các doanh nghiệp nghiêm túc hơn rất nhiều trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm.

Hiện Bộ Tài chính đang nghiên cứu để trình Chính phủ và Quốc hội sửa đổi, bổ sung Luật Kinh doanh bảo hiểm năm 2000. Theo đó, chúng tôi đang cân nhắc việc yêu cầu các doanh nghiệp bảo hiểm đăng ký quy tắc, điều khoản và biểu phí trước khi áp dụng, tránh hạ phí tuỳ tiện, đồng thời tạo mặt bằng chung cho toàn thị trường, giảm thiểu cạnh tranh không lành mạnh. Sắp tới, Bộ Tài chính có thể thuê chuyên gia tính phí độc lập để xem xét, đánh giá việc tính phí, trích lập dự phòng của các doanh nghiệp bảo hiểm nhằm giúp thị trường phát triển bền vững.

Lan Hương