I.   Đặc điểm tình hình kinh tế xã hội 6 tháng đầu năm

1. Suy thoái kinh tế toàn cầu tiếp tục ảnh hưởng tới nền kinh tế xã hội

Sản xuất kinh doanh bị giảm sút nghiêm trọng trong khi nền kinh tế Việt Nam trước đây có đến 70% tổng giá trị sản phẩm xuất khẩu hướng tới thị trường quốc tế nay đã bị thu hẹp. Nhiều cơ sở sản xuất kinh doanh thu hẹp quy mô sản xuất, người lao động không có việc làm thường xuyên nên thu nhập bị giảm sút. Tình hình này ảnh hưởng lớn tới khả năng tài chính của các cơ sở, cá nhân người tham gia bảo hiểm. Ngành đóng tàu, vận tải biển, hàng không, than khoáng sản…. không có khả năng đóng phí bảo hiểm hoặc nợ đóng phí bảo hiểm với số lượng lớn. Khai thác bảo hiểm nhân thọ gặp khó khăn trong tìm kiếm khách hàng tiềm năng cũng như số ít khách hàng tham gia bảo hiểm không còn đủ khả năng đóng phí bảo hiểm.

2. Các giải pháp của Chính phủ đã tháo gỡ khó khăn tạo ra sự tăng trưởng của nền kinh tế xã hội.

Chính phủ chỉ đạo nghiêm túc thực hiện 5 nhóm giải pháp cùng việc thực hiện các gói kích cầu trị giá 8 tỉ USD tạo ra sự chuyển biến tích cực, ngăn chặn suy giảm kinh tế, ổn định kinh tế vĩ mô, đảm bảo an sinh xã hội, GDP tăng trưởng 3,9%, xuất khẩn 27,6 tỉ USD giảm 10,1%, nhập khẩu 29,7 tỉ USD giảm 34%, đầu tư trực tiếp nước ngoài FDI đạt 8,9 tỉ USD giảm 77,4%, sản xuất công nghiệp 342 ngàn tỉ đồng tăng 4,8%, tổng mức bán lẻ hàng hóa dịch vụ tăng 8,8%, chỉ số giá tiêu dung tăng 10,2% so với cùng kỳ.

3. Chế độ quản lý nhà nước về hoạt động kinh doanh bảo hiểm ngày một hoàn thiện.

Ban hành Thông tư liên tịch số 35/2009/TTLT-BTC-BCA ngày 25/2/2009 hướng dẫn một số điều của Nghị định 103/2008/NĐ-CP về bảo hiểm bắt buộc TNDS chủ xe cơ giới,

 Ban hành Thông tư 86/2009/TT-BTC ngày 28/4/2009 sửa đổi bổ sung một số điều của Thông tư 155 và Thông tư 156,

Ban hành Nghị định số 41/2009/NĐ-CP ngày 5/5/2009 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm,

Ban hành TT 103/2009/TT-BTC ngày 25/5/2009 quy định việc quản lý, sử dụng, thanh toán và quyết toán Quỹ bảo hiểm Xe cơ giới,

Ban hành Thông tư số 10/2009/TT-BTC ngày 21/1/2009 hướng dẫn thực hiện Luật thuế thu nhập cá nhân đối với đai lý bảo hiểm.

Cục Quản lý và giám sát bảo hiểm được ra đời thay thế Vụ bảo hiểm với nhiệm vụ và quyền hạn cao hơn trong việc thực hiện chế độ quản lý nhà nước về hoạt động kinh doanh bảo hiểm. Cục đã tiến hành kiểm tra thực hiện TT 126 về bảo hiểm bắt buộc TNDS chủ xe cơ giới, kiểm tra đầu tư tài chính của các doanh nghiệp bảo hiểm và kiểm tra toàn diện một số doanh nghiệp bảo hiểm. Quá trình kiểm tra Cục Quản lý giám sát bảo hiểm – Bộ Tài chính đã có những văn bản chấn chỉnh lại hoạt động kinh doanh bảo hiểm của các doanh nghiệp bảo hiểm.

II. Thị trường bảo hiểm phi nhân thọ

Toàn thị trường đạt doanh thu 6.442 tỉ đồng, tăng 15,8%, trong đó bảo hiểm xe cơ giới dẫn đầu doanh thu với 2.147 tỉ đồng, tăng 26,3%, Trong đó Bảo Việt dẫn đầu với 584 tỉ đồng, Bảo Minh 313 tỉ đồng, PJICO 305 tỉ đồng. Bảo hiểm thân tàu và trách nhiệm dân sự chủ tàu đạt doanh thu 771 tỉ đồng, tăng 28.2%, trong đó PVI đạt 253 tỉ đồng, Bảo Việt 223 tỉ đồng, Bảo Minh 130 tỉ đồng. Bảo hiểm y tế và tai nạn con người đạt doanh thu 714 tỉ đồng, tăng 22,3%, trong đó Bảo Việt 297 tỉ đồng, Bảo Minh 161 tỉ đồng, PVI 69 tỉ đồng. Bảo hiểm xây dựng lắp đặt đạt doanh thu 707 tỉ đồng, tăng trưởng 54,7%, Trong đó PVI 187 tỉ đồng, Bảo Việt 123 tỉ đồng, Bảo Minh 120 tỉ đồng. Các nghiệp vụ bảo hiểm giảm  bao gồm bảo hiểm hàng hóa vận chuyển giảm 12%, trong đó Bảo Việt 135 tỉ đồng, PJICO 46 tỉ đồng, Bảo Minh 44 tỉ đồng. Bảo hiểm hàng không giảm 47%, trong đó Bảo Việt 97 tỉ đồng, VNI 94 tỉ đồng, Bảo Minh 14 tỉ đồng. Bảo hiểm cháy nổ giảm 65%, trong đó Bảo Việt 150 tỉ đồng, PVI 124 tỉ đồng, Bảo Minh 108 tỉ đồng.

Các doanh nghiệp có doanh thu cao là Bảo Việt 1.667 tỉ đồng (tăng 0,54%); PVI đạt 1.520 tỉ đồng (tăng 35,2%), Bảo Minh đạt 909 tỉ đồng (giảm 8,8%), PJICO đạt 542 tỉ đồng (tăng 6,2 %);
     
Toàn thị trường đã giải quyết bồi thường 2.130 tỉ đồng trong đó các Doanh nghiệp có tỉ lệ bồi thường cao là AIG 88,6%, QBE 61,83%, các nghiệp vụ có tỉ lệ bồi thường cao là  bảo hiểm sức khỏe và tai nạn 56%, trong đó tỉ lệ bồi thường của PJICO 92%, ACE là 87,5%, BIC 87,1%,  Bảo hiểm hàng hóa vận chuyển 58%, trong đó Bảo Minh 67%, AIG 65%...

III. Thị trường bảo hiểm nhân thọ

1. Số lượng hợp đồng bảo hiểm:

Số lượng hợp đồng khai thác mới trong 06 tháng 2009 đạt 284.792 hợp đồng (sản phẩm chính) tăng 3.5% so với cùng kỳ năm ngoái trong đó Prudential khai thác được 107.286 hợp đồng, Bảo Việt Nhân thọ là 75.608 hợp đồng, AIA là 25.455 hợp đồng.

Số lượng hợp đồng khôi phục hiệu lực (sản phẩm chính) trong 6 tháng đầu năm là 34.672 hợp đồng tăng 3.8% so với cùng kỳ năm ngoái. Các doanh nghiệp có số lượng hợp đồng khôi phục cao là Prudential: 29.654 hợp đồng, Dai-ichi Life là 2.505 hợp đồng, AIA là 1.129 hợp đồng.

Số lượng hợp đồng hết hiệu lực trong kỳ là 284.200 hợp đồng tăng 4% so với cùng kỳ năm trước. Các doanh nghiệp có số hợp đồng hết hiệu lực nhiều trên thị trường là Bảo Việt Nhân thọ là 109.494 hợp đồng, Prudential với 108.994 hợp đồng, , AIA là 29.073 hợp đồng

Tổng số lượng hợp đồng có hiệu lực cuối kỳ là 3.879.017 hợp đồng và mức tăng không đáng kể so với cùng kỳ năm ngoái (0.1%). Các doanh nghiệp có số lượng hợp đồng có hiệu lực lớn là Prudential 1.593.977, Bảo Việt Nhân thọ là 1.522.570 hợp đồng, Manulife là 259.429 hợp đồng.

Với nhiều tín hiệu tích cực trong hoạt động kinh tế trong ba tháng quý II/2009 đã tạo ra sự chuyển biến mạnh tại thị trường bảo hiểm Nhân thọ trong sáu tháng đầu năm.   

Theo đà đi lên của thị trường chứng khoán trong tháng 4 và tháng 5, các sản phẩm đầu tư (gồm liên kết chung và liên kết đơn vị) là nhóm sản phẩm tăng trưởng cao nhất và cũng là nhóm sản phẩm có số lượng hợp đồng khôi phục nhiều nhất. Công ty Bảo hiểm Quốc tế Mỹ (AIA) và Công ty Bảo hiểm Nhân thọ ACE là những công ty chiếm thị phần và tăng trưởng cao trong nhóm sản phẩm này.

2. Số tiền bảo hiểm:

Tổng mức trách nhiệm mà các DNBH Nhân thọ đang nắm giữ là 250,43 nghìn tỉ đồng tăng 15% so với cùng kỳ năm ngoái trong đó mức trách nhiệm của các sản phẩm chính đạt 165,7 nghìn tỉ đồng tăng 17%, mức trách nhiệm của các sản phẩm phụ đạt 84,7 tỉ đồng tăng 7,1%.

Với tốc tăng trưởng về số tiền bảo hiểm của các hợp đồng có hiệu lực cao hơn so tốc độ tăng trưởng khai thác mới, có thể nói rằng xu hướng của thị trường không có gì mới khi các DNBH Nhân thọ tiếp tục tung ra nhiều loại sản phẩm có số tiền bảo hiểm cao, nhiều lớp bảo vệ và cung cấp nhiều quyền lợi bảo hiểm cho khách hàng

Các doanh nghiệp có tổng mức trách nhiệm cao trên thị trường bảo hiểm là: Prudential 94 ngàn tỉ, Bảo Việt Nhân thọ là hơn 67 ngàn tỉ, AIA là 27 ngàn tỉ đồng.

3. Phí bảo hiểm:

Phí bảo hiểm định kỳ năm đầu trong 06 tháng đầu năm 2009 đạt 1.184 tỉ đồng tăng 18% so với cùng kỳ năm trước, phí bảo hiểm đóng một lần là 29,2 tỉ đồng tăng 220%. Tổng phí khai thác mới trong 6 tháng đầu năm đạt 1.213 tỉ đồng tăng 9,7% so với cùng kỳ năm trước. Dẫn đầu về phí bảo hiểm khai thác mới là Prudential với 388 tỉ đồng, Bảo Việt Nhân thọ có phí bảo hiểm khai thác mới là 312 tỉ đồng, Manulife là 132 tỉ đồng.

Tổng phí bảo hiểm toàn thị trường là: 5.499 tỉ đồng, tăng 8.69% so với cùng kỳ năm trước. Các doanh nghiệp có thị phần lớn trên thị trường là: Prudential với 2.182 tỉ đồng chiếm 39,69% thị phần, Bảo Việt Nhân thọ với 1.812 tỉ đồng chiếm 32,95% thị phần, Manulife với 568,5 tỉ, chiếm 10,34% thị phần.

Với bước tăng trưởng “ngoạn mục” trong 3 tháng năm Quý II năm 2009 về khai thác mới đạt 10% so với cùng kỳ năm trước và tổng doanh thu phí đạt 11% bất chấp những điều kiện khó khăn về kinh tế đã kéo kết quả kinh doanh bảo hiểm nhân thọ đi lên. Mặc dù còn nhiều  thách thức nhưng có thể lạc quan nhận định rằng, thị trường bảo hiểm Nhân thọ đã tìm ra được hướng đi đúng và đã vượt qua thời điểm khó khăn nhất.

4. Trả tiền bảo hiểm:

Tổng số tiền các doanh nghiệp bảo hiểm chi trả quyền lợi cho các khách hàng trong 6 tháng năm 2009 là 1.403 tỉ đồng. Các doanh nghiệp bảo hiểm có số tiền chi trả cao cho khách hàng gồm Bảo Việt là 941 tỉ đồng, Prudential với 258 tỉ đồng, Manulife với 109 tỉ đồng.

Tổng số giá trị hoàn lại do hợp đồng hủy trước hạn là 676 tỉ đồng, Prudential là doanh nghiệp có giá trị hoàn lại cao nhất thị trường với 250 tỉ đồng, Bảo Việt Nhân thọ là 236 tỉ đồng tiếp theo là Manulife 83 tỉ đồng.

5. Số lượng đại lý bảo hiểm.
   
Tính đến hết tháng 6 tháng năm 2009, Tổng số lượng đại lý có mặt trên thị trường là 82.432 người tăng 17% so với cùng kỳ năm trước. Các doanh nghiệp có số lượng đại lý cao nhất là Prudential 28.040 người, Bảo Việt Nhân thọ là 16.762 người, AIA  là 10.569 người.
   
Số lượng đại lý mới tuyển dụng trong 06 tháng đầu năm 2009 là: 48.217 người tăng 34% so với cùng kỳ năm ngoái, các doanh nghiệp bảo hiểm có số lượng đại lý mới tuyển dụng nhiều nhất thị trường theo thứ tự là: Prudential, AIA và Dai-ichi Life./.